Je hebt een briljant idee. Je ziet een toepassing van iets die niemand anders ziet. Maar je werkt bij een bedrijf dat in de branche zit waar jouw oplossing past. Jij zou dit voor jezelf willen gaan doen omdat je er in gelooft. Of misschien vraagt een concurrent of klant of je het daar wilt komen uitwerken, want jouw baas ziet er geen heil in. Helaas… je woont in Nederland.
Je zit vast aan bedingen. Concurrentiebeding. Relatiebeding. En dus zijn er getekende contracten met regels. En daar heb je je aan te houden. Veel directies of HR afdelingen staan er snel mee te zwaaien als jij je vertrekt aankondigt. Uh uh, mag niet. Het meest bizarre dat ik ooit hoorde was een werkgever die liet opnemen dat je na vertrek 3 jaar lang niet hetzelfde werk mocht doen, niet bij klanten, leveranciers mocht werken of zelfs in het pand mocht komen. En dat werd met privé detectives zelfs gecontroleerd.
Los van dat je zoiets niet moet tekenen, remt het waarschijnlijk ook je carrière of toekomst. Ben je ergens goed in geworden, mag je een jaar of langer dat werk niet meer doen als je dat ergens anders wilt doen of voor jezelf. Het remt ook innovatie. Want hoeveel ideeen en nieuwe bedrijven kwamen er niet door deze blokkades?
In veel andere landen, waaronder Amerika, zijn er veel minder van deze regels. Je kunt makkelijker ontslagen worden, maar als dat gebeurt (of je zelf weg gaat) dan is het tegelijk ook makkelijker om iets nieuws te starten. Wij vinden het al snel oneerlijk in Europa, sociale zekerheid is natuurlijk ook een groot goed. Maar op economisch gebied leveren minder regels ook positieve effecten op. Meer startups en meer concurrentie. Ook gaan bedrijven meer hun best doen je te behouden en een prettige cultuur bouwen. Ook zij hebben geen zekerheid dat de beste werknemers blijven, dus werk aan de winkel.
Een recente Europese studie keek naar startups en hun redenen voor re-locatie. Talent is er zeker in Europa. Maar wendbaarheid voor bedrijven op gebied van personeel is lastig. Je betaald hoge salarissen aan talent (en terecht), maar kunt niet van ze af. Terwijl iemand met talent en een hoog salaris echt niet meteen in armoede stort na een ontslag. En dan hebben we nog de bedingen voor dat talent zelf. Soms kun je niet weg. Daar wordt het voor de persoon én werkgever qua innovatie niet beter van. We houden vast terwijl we weten dat loslaten beter is.
Nu Amerika nogal onbetrouwbaar is geworden en we wel voor veel dingen van ze afhankelijk zijn, is het misschien niet zo gek onze eigen regels eens te herzien. We hebben in de EU eigen oplossingen nodig in tech, industrie en meer markten. De vergrijzing treedt ook nog in. We hebben straks waarschijnlijk meer banen dan mensen. Kunnen we dan sociale zekerheid een beetje inleveren om de kansen te verzilveren die nu alleen een idee blijven omdat werknemers en bedrijven in een patstelling zitten? Ik hoop het wel voor de EU en Nederland.